संपादकीय : अवकाळी पावसाचे सावट – शेतकऱ्यांच्या भविष्यावर प्रश्नचिन्ह
मे महिना म्हणजे उकाड्याचा काळ. मात्र यंदा निसर्गाने वेगळंच रूप दाखवत अवकाळी पावसाने राज्यातील अनेक भागांत हजेरी लावली आहे. या पावसामुळे तापमानात घसरण झाली असली, तरी शेतकऱ्यांच्या मनात मात्र चिंता आणि संभ्रम वाढला आहे. खरीप हंगामासाठी मशागत सुरू असतानाच आलेल्या या पावसामुळे जमीन ओलसर झाली आहे. त्यामुळे काही शेतकरी लवकर पेरणीची तयारी करत असले तरी, हवामानाचा पुढील अंदाज न मिळाल्यामुळे धोका पत्करणे टाळत आहेत.
शेतीसाठी योग्य वेळ, योग्य ओलावा आणि हवामानाचा अचूक अंदाज आवश्यक असतो. मात्र अवकाळी पावसामुळे परिस्थिती गुंतागुंतीची बनली आहे. काही ठिकाणी पेरणीची घाई केल्यास, नंतर पावसाची उशीराने किंवा अनियमित पुनरावृत्ती शेतकऱ्यांच्या मेहनतीवर पाणी फेरू शकते. विशेषतः बी-बियाण्यांचे दर प्रचंड वाढलेले असताना, चुकीच्या निर्णयामुळे नुकसान दुपटीने होण्याची शक्यता आहे.
शेतकऱ्यांच्या अशा अडचणीच्या काळात हवामान खात्याचा अचूक अंदाज, कृषी विभागाचे वेळेवर मार्गदर्शन आणि स्थानिक अधिकाऱ्यांचे प्रत्यक्ष भेटींचे महत्त्व अधिक आहे. मात्र दुर्दैवाने या यंत्रणांवर शेतकऱ्यांचा विश्वास उरलेला नाही. वेळेवर बियाणे मिळणार की नाही, खताचा तुटवडा भासणार की नाही, आणि नुकसान झाल्यास मदत मिळणार का – या अनिश्चिततेने शेतकरी पुरता गोंधळून गेला आहे.
शासनाच्या धोरणांमध्ये शाश्वत शेतीचे धोरण, हवामान बदलाचा अभ्यास, आणि स्थानिक हवामान केंद्रांशी संपर्क यांचा समावेश असावा. गावपातळीवर कृषी सहाय्यक, तलाठी व मंडळ अधिकाऱ्यांनी दर आठवड्याला शेतकऱ्यांशी संवाद साधावा. तसेच, पेरणीसाठी वेळोवेळी जिल्हानिहाय मार्गदर्शक सूचना जारी व्हाव्यात. बियाणे व खत वितरणात पारदर्शकता असावी. शेतकऱ्याच्या प्रत्येक प्रश्नाला उत्तर मिळाले पाहिजे, एवढीच अपेक्षा!
आज हवामान बदलाचे परिणाम आपण प्रत्यक्ष अनुभवत आहोत. ही परिस्थिती केवळ शेतकऱ्यांपुरती मर्यादित नाही, तर अखिल देशाच्या अन्नसुरक्षेशी जोडलेली आहे. म्हणूनच, शेतकऱ्याच्या या संघर्षात आपल्यालाही सक्रिय भूमिका बजावावी लागेल. शासन, समाज, माध्यमे आणि वैज्ञानिक क्षेत्र यांनी एकत्र येऊन शेती क्षेत्राला सक्षम करण्याची ही वेळ आहे.
अवकाळी पाऊस हा निसर्गाचा इशारा आहे. त्याकडे गांभीर्याने पाहून, शाश्वत आणि वैज्ञानिक शेतीच्या दिशेने वाटचाल झाली, तरच शेतकरी सुरक्षित राहील. अन्यथा, अशा अनिश्चित हवामानात शेतकऱ्याचे भविष्य अंधारातच राहील.
— अंतरसंवाद न्यूज